Dieter Pfaff

Ta zmiana jest szczególnie widoczna w projektowaniu opakowań. Dotychczas wiele opakowań projektowano przede wszystkim z uwzględnieniem aspektów technicznych, logistycznych lub marketingowych. W przyszłości projektanci będą musieli dodatkowo brać pod uwagę wpływ swoich rozwiązań na procesy recyklingu. Kombinacje materiałów, powłoki, kleje lub konstrukcje wielomateriałowe będą poddawane bardziej wnikliwej analizie, jeżeli ograniczają możliwość ponownego wprowadzenia do obiegu. W związku z tym zasada „Design for Recycling” nabiera znacznie większego znaczenia. „W przyszłości podczas projektowania opakowań konieczne będzie znacznie dokładniejsze sprawdzanie, czy dobór materiałów i projekt będą spełniać w perspektywie długoterminowej wymogi dyrektywy PPWR” – mówi Wollny. Dlatego opakowania przyszłości nie są projektowane wyłącznie z myślą o zakładach produkcyjnych i półkach sklepowych. Muszą się również sprawdzać w sortowniach, procesach recyklingu i obiegach surowców.

Kolejnym kluczowym elementem PPWR jest zapobieganie powstawaniu odpadów opakowaniowych. Rozporządzenie wymaga ograniczenia opakowań do niezbędnego minimum. W efekcie pusta przestrzeń, zbędne zużycie materiałów oraz przeskalowane opakowania będą coraz mocniej kwestionowane. Ma to przede wszystkim również wpływ na decyzje ekonomiczne przedsiębiorstw. Mniejsza ilość materiału oznacza mniejsze zużycie zasobów, mniejsze ładunki transportowe oraz potencjalnie niższe koszty w długoterminowej perspektywie w ramach przyszłych systemów utylizacji i odbioru. W wyniku tego pojawiają się nowe możliwości rozwiązań opakowaniowych opartych na efektywnym wykorzystaniu materiałów. Rozwiązania takie jak Next Generation Products firmy Progroup opierają się właśnie na tym podejściu: zmniejszeniu zużycia materiałów przy jednoczesnym spełnieniu najwyższych wymagań dotyczących stabilności, wydajności i parametrów technicznych. „Im mniej materiału można zużyć przy zachowaniu porównywalnych właściwości, tym zazwyczaj lepsze wyjściowe warunki w kontekście przyszłych wymogów PPWR” – wyjaśnia Wollny.

Oprócz możliwości recyklingu coraz większą uwagę zwraca się także na zastosowanie materiałów z recyklingu. W szczególności w odniesieniu do opakowań z tworzyw sztucznych rozporządzenie przewiduje w przyszłości obowiązkowe minimalne udziały materiałów z recyklingu. W związku z tym znacząco wzrasta popyt na wysokiej jakości surowce wtórne pochodzące z odpadów konsumenckich. Jednocześnie nasuwa się pytanie, czy w ogóle będą dostępne wystarczające ilości tych materiałów. Już dziś w branży toczą się intensywne dyskusje na temat tego, czy podaż recyklatów z tworzyw sztucznych okaże się wystarczająca do realizacji wyznaczonych poziomów docelowych. W ten sposób dostępność odpowiednich surowców wtórnych mogłaby stać się decydującym czynnikiem konkurencyjnym. To stwarza dodatkowe możliwości w przypadku opakowań na bazie włókien. Rozwiązania oparte na papierze już dziś dysponują sprawdzonymi systemami zbiórki i recyklingu i można je stosunkowo łatwo z powrotem wprowadzić do istniejących obiegów surowców. Warunki wyjściowe w poszczególnych państwach członkowskich UE są tu jednak mocno zróżnicowane. Podczas gdy niektóre kraje dysponują już wydajnymi systemami zbiórki, sortowania i recyklingu, inne znajdują się dopiero na samym początku tej drogi. Jednocześnie występują znaczne różnice w zwyczajach związanych z pakowaniem, wykorzystywanych materiałach i infrastrukturze. „Rozporządzenie określa wspólne ramy”, mówi Wollny. „To, czy cele uda się osiągnąć w przewidzianych okresach, zależy jednak również od tego, jak szybko uda się zbudować i rozbudować niezbędną infrastrukturę”. Do tego dochodzi jeszcze jedno wyzwanie: nadal brakuje wielu delegowanych aktów prawnych, które mają na celu doprecyzowanie głównych wymogów. W związku z tym wiele przedsiębiorstw musi dziś podejmować decyzje mimo braku ostatecznego ustalenia istotnych szczegółów.

Rozporządzenie zwiększa odpowiedzialność firm projektujących opakowania i wprowadzających je do obrotu. Jednocześnie rośnie zapotrzebowanie na informacje dotyczące materiałów, składników, możliwości recyklingu i obiegu zamkniętego. W związku z tym właściciele marek, sprzedawcy, producenci opakowań, dostawcy materiałów i firmy zajmujące się recyklingiem muszą współpracować ściślej niż dotychczas. „W przyszłości optymalne opakowanie nie będzie już powstawać w izolacji” – mówi Pfaff. „Powstaje ono przez wyraźnie intensywniejszą wymianę informacji na całej długości łańcucha wartości”. Opakowanie staje się więc coraz bardziej wspólnym zadaniem. Wiele przedsiębiorstw znajduje się wciąż na początkowych etapach tego procesu. Najbliższe miesiące i lata będą upływać początkowo pod znakiem wdrażania nowych wymogów. Dlatego zgodność z przepisami wciąż pozostaje kluczowym zagadnieniem. Jednak ten, kto postrzega PPWR wyłącznie jako obowiązek regulacyjny, patrzy na to zbyt wąsko. Rozporządzenie określa zasady funkcjonowania branży opakowaniowej przyszłości. Zmienia sposób projektowania opakowań. Ma wpływ na decyzje dotyczące doboru materiałów. Wspiera gospodarkę obiegową i efektywne wykorzystanie zasobów. Otwiera też nowe możliwości dla innowacyjnych i oszczędnych pod względem zużycia materiałów rozwiązań. Albo, jak podsumowuje to Romy Wollny: „Bez zmian nie da się tego zrobić.”