POWÓD DO OPTYMIZMU
Europejska gospodarka energetyczna przechodzi historyczną transformację: od silnej zależności od importu do neutralnego dla klimatu niezależnego zaopatrzenia. Droga do celu, którym jest autonomiczne zaspokajanie zapotrzebowania na energię z zastosowaniem form energii neutralnych pod względem emisji CO₂, jest jeszcze długa, ale możemy ten cel osiągnąć, koncentrując się na wytwarzaniu energii elektrycznej. Po erze węgla, a następnie ropy naftowej i gazu ziemnego rozpoczyna się teraz era elektryczności, w której Europa zajmuje znacznie silniejszą pozycję.
Szanse i wyzwania dla przemysłu papierniczego i tektury falistej
Nasza branża stoi przed podwójnym wyzwaniem: jest energochłonna, a jednocześnie odgrywa kluczową rolę w gospodarce obiegowej i efektywnym wykorzystywaniu zasobów. Przejście na formy energii neutralne pod względem emisji CO₂ otwiera ogromne możliwości – od koncepcji waste-to-energy po wykorzystanie odnawialnego ciepła procesowego. Dzięki cyfrowym systemom sterowania i sztucznej inteligencji procesy produkcyjne mogą być bardziej energooszczędne, a surowce lepiej poddawane recyklingowi. W ten sposób nasza branża może odegrać rolę pioniera w łączeniu ochrony klimatu z konkurencyjnością w przemyśle.
Dominique Ristori jest doświadczonym znawcą i uznanym ekspertem w dziedzinie europejskiej polityki energetycznej. Jest Francuzem, pracował na różnych stanowiskach w Komisji Europejskiej w latach 1978–2019. Ostatnio pełnił funkcję dyrektora generalnego Dyrekcji Generalnej ds. Energii Unii Europejskiej. Obecnie pracuje jako doradca strategiczny.
Polityka energetyczna UE opiera się na priorytetach takich, jak bezpieczeństwo dostaw, zrównoważenie, konkurencyjność i zrównoważony rozwój. To niemal jak kwadratura koła, którą muszą tutaj stworzyć osoby odpowiedzialne za politykę i gospodarkę. Konieczne jest zaspokojenie rosnącego zapotrzebowania na energię, zwłaszcza na prąd, które wynika przede wszystkim z cyfryzacji, zastosowania centrów danych i sztucznej inteligencji. Jednocześnie trzeba zapewnić bezpieczeństwo dostaw, co w obecnej sytuacji geopolitycznej jest dużym wyzwaniem. Wszystkie te trzy obszary wymagają pilnych działań, a kompleksowe wytwarzanie energii elektrycznej może zapewnić realne rozwiązania.
Powody tej krytycznej sytuacji są oczywiste. Podczas gdy energia stanowi najwyższy priorytet dla naszych głównych konkurentów, czyli Stanów Zjednoczonych, Rosji i Chin, w Europie przez długi czas tak nie było. Pozytywna decyzja o otwarciu dostępu do rynków energii elektrycznej i gazu, a następnie o rozdzieleniu obszarów wytwarzania, transportu, dystrybucji i dostaw do odbiorców okazała się niewystarczająca. To doprowadziło do tego, że cena stała się najważniejszym i często jedynym kryterium wyboru, a na pierwszy plan wysunęły się cele krótkoterminowe zamiast długoterminowych. Decyzja o wspieraniu długoterminowych umów dotyczących energii odnawialnej i energii jądrowej zmierza w dobrym kierunku, ponieważ zmniejsza udział gazu i wzmacnia energię bez emisji CO₂, która jest jednocześnie znacznie bardziej niezależna. Jednocześnie gospodarka silnie się rozwinęła, co spowodowało dalszy wzrost zapotrzebowania na energię.
Siła energii odnawialnej i jądrowej
Równolegle do tego kontynuowane są działania na rzecz realizacji celu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Do 2050 roku ma zostać osiągnięta neutralność pod względem emisji CO₂: minus 55% w 2030 roku w porównaniu z 1990 rokiem. Szersze stosowanie zasady neutralności technologicznej pomoże przedsiębiorstwom, dając im większą swobodę w osiąganiu tego celu. Ponadto energochłonne przedsiębiorstwa mogą łatwiej korzystać z pomocy państwa, aby być bardziej konkurencyjnymi w stosunku do konkurentów spoza Europy. Te najnowsze decyzje powinny mieć pozytywny wpływ w perspektywie średnioterminowej. Po pierwsze, dzięki temu możemy zmniejszyć zależność od ropy i gazu. Z drugiej strony wzmacniamy w ten sposób konkurencyjność naszej gospodarki.
Już teraz UE jest jedynym dużym graczem gospodarczym, który dzięki energii odnawialnej i energii jądrowej wytwarza dwie trzecie swojej energii elektrycznej bez emisji CO₂, przyczyniając się w ten sposób do neutralności pod względem emisji CO₂. Nawet jeżeli jeszcze nie wszędzie jest to oczywiste, w najbliższych latach na całym świecie nasili się tendencja do stosowania energii bezemisyjnej i zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego. W rzeczywistości dla wszystkich krajów ważne jest osiągnięcie optymalnego połączenia neutralności klimatycznej, konkurencyjności i bezpieczeństwa energetycznego.
Potrzeba nadrobienia zaległości w technologii magazynowania
Mimo że obrano już pewne kierunki, nie ma jednak powodu do odwoływania alarmu. Ponieważ nadal nie jest jeszcze zapewniony istotny warunek dalszego rozwoju energii odnawialnych: wydajna i przystępna cenowo technologia magazynowania energii. W ciągu roku nadal jest zbyt wiele dni, w których nadwyżki z energii -słonecznej i wiatrowej nie mogą być wprowadzane do sieci. Jest to ogromne marnotrawstwo zasobów. Nadszedł czas, aby państwa członkowskie wspierały inwestycje przedsiębiorstw w rozwiązania magazynowania energii w oparciu o europejskie ramy prawne. Aby zapewnić stabilność europejskiej sieci energetycznej, równolegle z rozbudową energii słonecznej i wiatrowej trzeba jak najszybciej opracować różne formy magazynowania energii. Utrzymanie podstawowej produkcji energii jądrowej umożliwi również stabilne zarządzanie systemem, który ma stać się całkowicie neutralny pod względem emisji CO₂. Należy się tym zająć bezzwłocznie, a innowacje przedsiębiorstw w dziedzinie nowych systemów magazynowania energii przyczynią się do tego.
Możemy to osiągnąć tylko pod warunkiem ścisłej współpracy między Unią Europejską, państwami członkowskimi i przedsiębiorstwami. Jest jeszcze dużo miejsca na poprawę. W przeszłości dialog nie zawsze był niestety skuteczny. Ponadto potrzebujemy celów strategicznych na szczeblu europejskim oraz realistycznych i osiągalnych celów krótko- i średnioterminowych dla państw członkowskich i przedsiębiorstw. Następnie powinniśmy zaufać kreatywności i potencjałowi gospodarki. Mam pewność, że dostarczy odpowiednich wyników.
Obecnie jestem znacznie bardziej optymistycznie nastawiony niż rok temu, że uda nam się osiągnąć cel, jakim jest autonomiczne zaspokajanie naszego zapotrzebowania na energię za pomocą form energii neutralnych pod względem emisji CO₂, a jednocześnie wzmocnienie naszej konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju naszej gospodarki. Coraz wyraźniej widać, że musimy wyznaczyć sobie realistyczne cele bez biurokratycznych przeszkód. Pierwsze działania w tym zakresie zostały już podjęte, a gospodarka coraz częściej przedstawia swoje rozwiązania. Przedsiębiorstwa muszą obecnie więcej inwestować w innowacje, aby całkowicie wdrożyć transformację europejskiego systemu energetycznego w jego trzech wymiarach – bezpieczeństwie, konkurencyjności i zrównoważonym rozwoju. Przy tej cenie rosnąca produkcja czystej energii w Europie, szczególnie energii elektrycznej, będzie miała istotny wpływ na zwiększenie naszej konkurencyjności i niezależności.